«Αλλάζουν όψη» τα περίφημα «Προσφυγικά» της Αθήνας, στην περιοχή Αμπελοκήπων, (συνολικά τέσσερις από τις οκτώ πολυκατοικίες του συγκροτήματος προσφυγικών πολυκατοικιών), που έχουν χαρακτηριστεί ως μνημεία με παλιότερες υπουργικές αποφάσεις. Προ ημερών μόλις, δόθηκε «πράσινο φως» από την Περιφερειακή Επιτροπή (Περιφέρεια Αττικής) στην έγκριση σύναψης και όρων Προγραμματικής Σύμβασης Πολιτισμικής Ανάπτυξης μεταξύ του Υπουργείου Πολιτισμού, της Περιφέρειας Αττικής και της Δημόσιας Υπηρεσίας Απασχόλησης» (Δ.ΥΠ.Α.) για την υλοποίηση του έργου με τίτλο «Αποκατάσταση τεσσάρων (4) Προσφυγικών Πολυκατοικιών στη Λ. Αλεξάνδρας προς χρήση κοινωνικής κατοικίας», συνολικού προϋπολογισμού 12 εκατ. ευρώ (με ΦΠΑ), στην περιοχή που περικλείεται από τις οδούς Λεωφ. Αλεξάνδρας, Δέγλερη, Τριχωνίδος και Κουζή.
Το έργο θα δημοπρατηθεί και θα υλοποιηθεί από την Περιφέρεια Αττικής, με τη διάρκεια της σύμβασης να είναι 7ετής. Στο χρονικό αυτό διάστημα περιλαμβάνονται οι απαραίτητες αδειοδοτήσεις/εγκρίσεις, οι μελέτες εφαρμογής, η δημοπράτηση του έργου, η εκτέλεση των εργασιών και η συντήρηση του έργου από τον Ανάδοχο μέχρι την Οριστική του Παραλαβή από την Περιφέρεια Αττικής
Όπως αναφέρεται, «αντικείμενο της παρούσας προγραμματικής σύμβασης πολιτισμικής ανάπτυξης είναι η συνεργασία των συμβαλλομένων μερών για την υλοποίηση του έργου με τίτλο: «Αποκατάσταση τεσσάρων (4) προσφυγικών πολυκατοικιών στη Λ. Αλεξάνδρας προς χρήση κοινωνικής κατοικίας» από την Περιφέρεια Αττικής, με χρηματοδότηση της Δ.ΥΠ.Α. και με τη συνδρομή του Υπουργείου Πολιτισμού. Το ανωτέρω έργο θα πραγματοποιηθεί με τη σύμπραξη των ανωτέρω φορέων, στο κομμάτι των αρμοδιοτήτων που αναλογεί στον καθένα».
Ποιο είναι το «λίφτινγκ» στα Προσφυγικά
Σύμφωνα με την τεχνική περιγραφή της προμελέτης θα υλοποιηθούν οι παρακάτω εργασίες:
- Αποκατάσταση και ενίσχυση των λιθοδομών του φέροντος κελύφους, με αρμολόγημα και χρήση ενεμάτων, συμβατών με τα υφιστάμενα κονιάματα.
- Αποκατάσταση δομικών στοιχείων από Οπλισμένο Σκυρόδεμα (προστεγάσματα, στηθαία, γείσα κτλ) με αφαίρεση οξειδομένων oπλισμών και χρήση επισκευαστικού σκυροδέματος, αλλά και η καθαίρεση προς επανακατασκευή των πλακών των απολήξεων στα δώματα, με αδιατάρρακτη κοπή και επανασκυροδέτηση.
- Eξυγίανση των επιχρισμάτων, με χρήση σοβά 3 στρώσεων στις όψεις και 2 στρώσεων στη βάση.
- Eπισκευή των υφιστάμενων κιγκλιδωμάτων όπου αυτή είναι εφικτή, ή η αντικατάστασή τους με νέα συμβατικής μορφολογίας με τα υφιστάμενα.
- Αποκατάσταση των υφιστάμενων ανοιγμάτων ή η αντικατάσταση τους με νέα ίδιας τυπολογίας.
- Αντικατάσταση πλακιδίων στα δάπεδα και η διατήρηση - ανάδειξη των μωσαϊκών που βρίσκονται σε καλή κατάσταση στο εσωτερικό των διαμερισμάτων. Για τα ξύλινα δάπεδα προβλέπεται η διατήρηση και συντήρηση όσων βρίσκονται σε καλή κατάσταση, ενώ όπου αυτό δεν είναι εφικτό, η αντικατάστασή τους με αντίστοιχα όμοιας μορφής και χρώματος.
- Αποκατάσταση των εσωτερικών τοιχοποιίων από τις φυσικές τους φθορές, και από τις φθορές που θα προκύψουν από τις απαιτούμενες εργασίες των Η/Μ εγκαταστάσεων.
- Αποκατάσταση των υφιστάμενων Η/Μ εγκαταστάσεων με αποξήλωση όλων των μεταγενέστερων πρόχειρων κατασκευών και προσθηκών.
- Βελτίωση της λειτουργικότητας και της εργονομίας των διαμερισμάτων με εσωτερικές παρεμβάσεις.
- Εργασίες αποκατάστασης της τυπολογίας στο εσωτερικό των διαμερισμάτων.
- Εργασίες χρωματισμού όψεων.
Όπως αναφέρεται, «σύμφωνα με το υπ ΄αριθ. πρωτ. ΥΠΠΟ/577376/24.12.2024, οι προβλεπόμενες επεμβάσεις θα πρέπει να είναι συμβατές με την υπ΄ αριθ. πρωτ. ΥΠΠΟ/64159/25-2-2019 (ΑΔΑ: ΩΓΓΙ4653Π4-Σ42) Απόφαση έγκρισης της προμελέτης, με την προϋπόθεση να υποβληθεί προς έγκριση από τα αρμόδια γνωμοδοτικά όργανα του ΥΠΠΟ η οριστική μελέτη αποκατάστασης και να επανεξεταστεί ο τρόπος αντιμετώπισης των όψεων ώστε να παραμείνουν τα ίχνη από τις σφαίρες ως μαρτυρίες των συγκρούσεων των Δεκεμβριανών του 1944».
Ο συνδυασμός πολιτισμού και στεγαστικών αναγκών
Σύμφωνα με τη σύμβαση, «η αποκατάσταση, συντήρηση και ανάδειξη των τεσσάρων (4) προσφυγικών πολυκατοικιών στην Λ. Αλεξάνδρας, αποτελεί έργο εμβληματικό για την ανάπτυξη της περιοχής και μπαίνει σε τροχιά υλοποίησης με την υπογραφή της σύμβασης. Τα κτίσματα των Προσφυγικών Πολυκατοικιών αποτελούν μνημεία της σύγχρονης ιστορίας της πόλης αλλά και ολόκληρης της χώρας. Η αποκατάσταση είναι σχεδιασμένη με σεβασμό στην ιστορία και στο χαρακτήρα τους. Με την σύναψη της παρούσας προγραμματικής σύμβασης πολιτισμικής ανάπτυξης, οι εμπλεκόμενοι φορείς αποδεικνύουν την αποφασιστικότητά και την στοχοπροσήλωση τους στην προστασία της πολιτιστικής μας κληρονομιάς, στην αναβάθμιση της ποιότητας ζωής των Αθηναίων και στην αναμόρφωση της εικόνας της πόλης για τους ίδιους τους κατοίκους και τους επισκέπτες της.
Ταυτόχρονα όμως επιδιώκεται εξεύρεση λύσης στο θέμα της κοινωνικής κατοικίας. Το ζήτημα της στέγασης είναι πιο επίκαιρο από ποτέ, από τη μία πλευρά, η διεθνής οικονομική κρίση επέφερε επιδείνωση των στεγαστικών συνθηκών και από την άλλη η ραγδαία εξάπλωση του φαινομένου της ενοικίασης σπιτιών μέσω εταιριών βραχυχρόνιας μίσθωσης έχει οδηγήσει σε αύξηση των ενοικίων και σε δυσκολία εύρεσης κατοικίας ιδιαίτερα στους οικονομικά ασθενέστερους. Ως αποτέλεσμα αυτών των δυσχερειών και της ύπαρξης στεγαστικών αναγκών, απαιτούνται κοινωνικές παρεμβάσεις με στόχο την εύρεση της βέλτιστης λύσης».
Το ιστορικό
Επί της Λεωφόρου Αλεξάνδρας στην περιοχή Αμπελοκήπων του Δήμου Αθηναίων υπάρχει συγκρότημα οκτώ (8) τριώροφων προσφυγικών πολυκατοικιών που αποτελούν μνημεία της σύγχρονης ιστορίας της πόλης αλλά και ολόκληρης της χώρας. Το συγκρότημα των οκτώ (8) τριώροφων προσφυγικών πολυκατοικιών της λεωφόρου Αλεξάνδρας οικοδομήθηκε μεταξύ των ετών 1933-1935, βάσει σχεδίων των αρχιτεκτόνων Κίμωνα Λάσκαρη (1905-1978) και Δημήτριου Κυριακού (1881-1971), σε έκταση 14,5 στρεμμάτων.
Αποτελούνται από 228 διαμερίσματα, από τα οποία τα 177 διαμερίσματα μεταβιβάστηκαν από την ΕΤΑΔ ΑΕ και περιήλθαν χωρίς αντάλλαγμα στην Περιφέρεια Αττικής κατά πλήρη κυριότητα (με το άρθρο 62 του ν.4414/2016).
Με την υπ’ αριθμ. ΥΠΠΟ/ΔΙΝΕΣΑΚ/Β/803/63030/12.11.2003 (ΦΕΚ 1747/Β/26.11.2003) υπουργική απόφαση χαρακτηρίστηκαν ως μνημεία οι δύο (2) από τις οκτώ (8) πολυκατοικίες του συγκροτήματος προσφυγικών πολυκατοικιών που περικλείονται από τις οδούς Δέγλερη, Τριχωνίδος, Δημητσάνας, Κορώνειας, Κούζη και Λεωφ. Αλεξάνδρας. Με την υπ’ αριθμ. ΥΠΠΟ/ΔΙΝΕΣΑΚ/118103π.ε/2896/09 (ΦΕΚ 62 ΑΑΠ/13-2-2009) χαρακτηρίστηκαν ως μνημεία οι έξι (6) από τις οκτώ πολυκατοικίες του συγκροτήματος προσφυγικών πολυκατοικιών, που περικλείονται από τις οδούς Δέγλερη, Τριχωνίδος, Κούζη και Λεωφ. Αλεξάνδρας, στην περιοχή Αμπελοκήπων, στην Αθήνα.
Η Περιφέρεια Αττικής απευθύνθηκε στην Δ.ΥΠ.Α. τον Απρίλιο 2024 για την διερεύνηση της δυνατότητας χρηματοδότησης της αποκατάστασης, συντήρησης και ανάδειξης των τεσσάρων (4) εξ αυτών των προσφυγικών πολυκατοικιών στην Λ. Αλεξάνδρας, προκειμένου να χρησιμοποιηθούν/ διατεθούν και τεθούν υπό την διαχείριση της Περιφέρεια Αττικής ως κοινωνικές κατοικίες σύμφωνα με την κείμενη νομοθεσία. Ωφελούμενοι θα είναι εν γένει το εργατικό δυναμικό και οι οικογένειές του, όπως προβλέπεται από το υφιστάμενο νομικό πλαίσιο (Ν.4921/2022, άρθρο 3, παρ.3).
Οι ως άνω τέσσερις (4) από τις οκτώ (8) προσφυγικές κατοικίες περικλείονται από τις οδούς Δέγλερη, Τριχωνίδος, Κουζη και Λεωφ.Αλεξάνδρας, στην περιοχή Αμπελοκήπων, και συγκεκριμένα οι πολυκατοικίες με τα στοιχεία Ε, Ζ, Η, Θ, οι οποίες ανήκουν εξ ολοκλήρου στην ιδιοκτησία της Περιφέρειας Αττικής.
Το έργο προτείνεται να χρηματοδοτηθεί από την Δ.ΥΠ.Α. (ΚΑΕ 2359 "ΛΟΙΠΕΣ ΕΠΙΧΟΡΗΓΗΣΕΙΣ ΚΑΙ ΣΥΝΔΡΟΜΕΣ ΓΙΑ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΠΡΟΝΟΙΑ") ως προς την εκτέλεσή του (Μελέτη και Εκτέλεση/Κατασκευή). Η χρηματοδότηση της Δ.ΥΠ.Α. για την εκτέλεση του έργου ανέρχεται στο ποσό των δώδεκα εκατομμυρίων ευρώ (12.000.000,00€) με Φ.Π.Α. Οποιοδήποτε πρόσθετο ποσό τυχόν απαιτηθεί, πέραν του ανωτέρω, για την άρτια ολοκλήρωση του έργου και τη θέση σε λειτουργία των τεσσάρων προσφυγικών κατοικιών ρητά συμφωνείται ότι θα καταβληθεί από την Περιφέρεια Αττικής. Η πληρωμή του ως άνω ποσού της χρηματοδότησης θα γίνεται τμηματικά και σύμφωνα με την πρόοδο του έργου.
